راهنمای جامع نمونه‌گیری BUN در دیالیز؛ مراحل استاندارد و جلوگیری از خطای Kt/V

خطا در زمان و نحوه نمونه گیری آزمایش نیتروژن اوره (BUN) خون شایع ترین دلیل دستیابی به نتایج غیر واقعی در محاسبات کفایت دیالیز است.یک اشتباه کوچک در فرآیند نمونه گیری میتواند مقدار واقعی KT/V بیمار را تا 30 درصد بالاتر یا پایین تر از حد واقعی نشان دهد و منجر به تصمیمات درمانی نادرست گردد.در این مقاله پروتکل های استاندارد نمونه گیری ، پدیده بازچرخش عروقی و تفاوت تنظیمات دستگاه دیالیز را بررسی میکنیم.

برای مطالعه عمیق تر میتوانید ابتدا این مقاله را بخوانیدراهنمای جامع کینتیک همودیالیز (Dialysis Kinetics) و پایش کفایت دیالیز برای کادر درمان

بیشتر بدانید

پروتکل استاندارد نمونه‌گیری قبل از دیالیز    (Pre-BUN) 

نمونه خون پیش از دیالیز باید نشان‌دهنده وضعیت اورمی پایه بیمار باشد؛ بنابراین نباید با مایعات وریدی، نرمال سالین یا هپارین رقیق شده باشد. .

مراحل اجرایی Pre-BUN:

نمونه‌گیری باید دقیقاً پیش از شروع جلسه دیالیز و قبل از تزریق هرگونه داروی وریدی یا هپارین انجام گیرد. .

در صورت استفاده از فیستول یا گرافت نمونه خون مستقیماً از سوزن شریانی، پیش از برقراری مدار و اتصال لوله‌ها گرفته شود. .

در صورت استفاده از کاتتر وریدی مرکزی ابتدا محلول قفل کاتتر (هپارین/سیترات) با کشیدن و دور ریختن حداقل  5 ثانیه خون تخلیه شود؛ سپس نمونه آزمایشگاهی کشیده شود. .

پروتکل استاندارد نمونه‌گیری بعد از دیالیز (POST-BUN)

هدف از این آزمایش، اندازه‌گیری میزان اوره خونی است که در پایان جلسه در تمام بدن گردش دارد. برای جلوگیری از اثر خون تصفیه‌شده داخل فیلتر و حذف خطای بازچرخش، استفاده از روش جریان کند ضروری است. .

مراحل روش جریان کند:(Slow-Flow Method) 

بازچرخش دسترسی عروقی   (Access Recirculation)

و اثر آن بر نمونه‌گیری بازچرخش زمانی رخ می‌دهد که خون تصفیه‌شده خروجی از فیلتر (وریدی)، مجدداً بدون گردش در بستر عروقی بدن وارد سوزن شریانی شود. .

عوامل ایجاد بازچرخش:

جهت یا فاصله نادرست سوزن‌ها: قرارگیری نوک سوزن شریانی هم‌جهت با جریان خون یا فاصله کمتر از 2.5 سانتی متر از سوزن وریدی.

تنگی مسیر وریدی (Venous Stenosis): افزایش مقاومت عروقی در مسیر بازگشت خون به قلب که سبب پس‌زدن خون به سمت سوزن شریانی می‌شود.

پیامدهای بازچرخش:

افت محسوس در دوز واقعی دیالیز دریافت شده (KT/V واقعی پایین)

گزارش کاذب و اشتباه در نتایج آزمایشگاهی

خطر ترومبوز و از دست رفتن دسترسی عروقی

تفاوت جریان خون(Qb) و نرخ اولترافیلتراسیون(UFR)

بسیاری تصور میکنند با افزایش حجم آب گیری(UF)، سموم بیشتری دفع می شوند، در حالی که این دو مکانیسم کاملا متمایز هستند:

فرموا محاسبه اولترافیلتراسیون

UFR= مقدار مایع کشیده شده بر حسب میلی لیتر /(مدت زمان دیالیز بر حسب ساعت *وزن خشک بر حسب کیلوگرم)

منابع

راهنمای بالینی کفایت همودیالیز انجمن ملی کلیه آمریکا KDOQI

کتاب مرجع دیالیز داگرداس

راهنمای انجمن پرستاران نفرولوژی آمریکا ANNA

دستور العمل های بین المللی بیماری های کلیوی